Lesmethodes inzetten voor jouw visie op onderwijs

Hoe zorg je ervoor dat je met een lesmethode jouw visie op onderwijs tot uiting kunt laten komen? In podcast De Kennisbasis praat Wouter Delken (mede-oprichter van Faqta) hierover met schoolleider Niels Gerritsen en methode-ontwikkelaar Lotte Steen. Niels legt uit hoe hij dat ziet. Eerst heeeft hij samen met het onderwijsteam in kaart gebracht wat de wensen voor een nieuwe methode waren. Vervolgens kwam het belangrijkste: “Wat willen we onze leerlingen echt meegeven? Dat komt intrinsiek vanuit de leerkracht. Die weet wat er speelt in een klas.”

In podcast De Kennisbasis spreken Faqta-oprichter Wouter Delken en methode-ontwikkelaar en onderwijskundige Lotte Steen met diverse gasten over wat écht werkt in het basisonderwijs. Ze bespreken alles, van bewezen didactieken tot praktische inzichten. Altijd met één doel: het lesgeven eenvoudiger maken. Voor deze aflevering spraken ze met schoolleider Niels Gerritsen over hoe dat werkt op zijn school, Openbare Daltonschool De Vuurvogel in Spijkenisse. 

Leerlingresultaten op een hoger niveau brengen

Inmiddels is Niels Gerritsen al een paar jaar schoolleider op ods De Vuurvogel. Bij zijn aanstelling kreeg hij als opdracht om de resultaten naar een hoger niveau te tillen. Een van de middelen daarvoor is een goed aansluitende methode waarbij de leerkrachten vrijheid hebben om het naar eigen inzicht in te kunnen vullen. “Ik denk dat het bij ons onderwijs heel belangrijk is om af te kunnen wijken van een methode. Niet alleen vanwege onze visie, maar ook voor onze leerlingpopulatie.”

Over De Vuurvogel

De Vuurvogel is een openbare daltonschool in Spijkenisse met een behoorlijk diverse leerlingpopulatie. “We hebben zowel leerlingen die van de taalschool komen als leerlingen met ‘gewoon’ het Nederlands als thuistaal”, vertelt Niels over de verschillen tussen de leerlingen op zijn school. Sinds twee jaar werkt de school met Faqta als basis voor bijna alle vakken, behalve rekenen en spelling. Hoe helpt dat het team om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren? 

Waar hebben leerlingen in het onderwijs echt behoefte aan?

Voordat een nieuwe periode start bekijken de leerkrachten wat ze de leerlingen willen leren. Niels: “Dat proberen we in één doel samen te vatten.” Hij benadrukt dit nooit kerndoel is zoals we kennen vanuit de zaakvakken, maar een mix tussen inhoud en vaardigheden. “Het is echt iets intrinsieks vanuit de leerkracht.” De leerkracht kijkt daarbij naar de individuele leerlingen en de groep. “Bij een groep die sociaal fantastisch staat, kun je veel inhoudelijker aan de slag. Maar als een klas uitdagingen heeft op het gebied van samenwerken, zal de leerkracht zich daar meer op toeleggen.”
Nadat de leerkrachten bepaald hebben wat ze hun leerlingen in een periode mee willen geven, bouwen ze dat verder uit op hun doelen binnen het daltononderwijs. “Wat willen we ze meegeven op het gebied van zelfstandigheid of samenwerken?”

Durf je als leerkracht ook iets over te slaan? 

Als methode-ontwikkelaar weet Lotte hoe je lesmateriaal van Faqta kunt inzetten. De methodes zijn gemaakt als flexibel hulpmiddel waar heel veel in zit. Het is onmogelijk om alles van de methode te doen. Zo is het ook niet opgezet: “We geven je de handvatten, knoppen om aan te draaien.” Volgens haar is lesgeven ook continu keuzes maken op basis van wat je ziet in de klas. Tijdens de podcast wordt dat door Niels beaamd. De leerkracht moet eigenaarschap kunnen nemen over zijn lesprogramma. “De ene keer moet je iets uitbreiden en sla je inderdaad andere dingen soms over omdat het je groep daar al heel ver in is.” De leerkrachten op De Vuurvogel passen zich daarop aan. Voor hen is de methode een leidraad. “Maar je moet als leerkracht daarin wel durven kiezen.”

Ontdek waarom Faqta goed werkt op een daltonschool!

De kernwaarden van Dalton - samenwerking, vrijheid & verantwoordelijkheid, effectiviteit, zelfstandigheid en reflectie - kun je goed tot uiting laten komen met Faqta. Ontdek waarom het daltononderwijs zo'n goed koppel vormen voor betekenisvol onderwijs.

Uiteindelijk gaat het om de leerlingresultaten 

De veranderingen die op De Vuurvogel worden doorgevoerd, hebben als belangrijk doel de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Uiteindelijk willen ze dat ook in de resultaten terugzien. Aan het begin van het schooljaar is een nulmeting gedaan wat betreft de leesmotivatie. “Dit jaar zijn we gestart met LIST voor lezen. Aan het einde van het jaar gaan we kijken welk effect dat op de leesmotivatie heeft gehad.”

De LIST-aanpak is integraal verwerkt in Faqta Nederlands waarmee De Vuurvogel vanaf schooljaar 2026-2027 van start gaat. Werken op basis van de kennis van een wereldoriëntatiethema van Faqta wordt zo nog verder uitgewerkt in een samenhangend lesprogramma. "Dan pakken we ook met grammatica en dergelijke daarop terug.”

Op dit moment ziet Niels al de effecten van de vernieuwde aanpak. “In onze huidige groep 8 zit een aantal leerlingen waarvan we in groep 6 dachten dat ze naar het praktijkonderwijs zouden uitstromen.” Uiteindelijk gaan deze leerlingen naar het VMBO, met veel hogere scores dan ze twee jaar geleden durfden te hopen. Het uitspreken van hoge verwachtingen heeft effect. “Dat is supergaaf om te zien, want aan die kinderen is niets veranderd. Het heeft er al die tijd gewoon in gezeten.”

Beluister de podcast

De ervaring van De Vuurvogel laat zien dat een methode pas echt werkt als hij de leerkracht versterkt in plaats van vervangt. Hoeveel ruimte voel jij momenteel om af te wijken van de gebaande paden voor jouw leerlingen? Beluister dan de hele podcast. In de podcast bespreken Niels, Lotte en Wouter namelijk nog veel meer. 

• Zo gaat Niels in op waarom hij doorlopende leerlijnen zo belangrijk vindt en om met de hele school aan hetzelfde onderwerp te kunnen werken.
• Hoe kun je de kennis van je leerlingen toetsen zonder een toets te gebruiken? Niels legt uit hoe ze daarvoor bijvoorbeeld presentaties gebruiken waarbij de leerlingen tegelijkertijd aan hun vaardigheden werken.
• Ze praten over mogelijkheden om het taal- en leesniveau van alle leerlingen te verbeteren en welke rol het uitspreken van hoge verwachtingen van alle leerlingen daarbij speelt.