Nieuwe lesmethode kiezen zonder dat het een loos compromis wordt

Wanneer je als schoolteam op zoek gaat naar een nieuwe lesmethode, begint dat vaak met het samenstellen van een werkgroep. Er worden zichtzendingen en proefperiodes aangevraagd bij een paar uitgevers en tijdens de teamvergadering legt iedereen zijn favoriete exemplaar op tafel. De één is enthousiast over de vormgeving, maar een ander mist de opbouw van de huidige methode. Iedereen heeft een mening, maar niemand hanteert hetzelfde criterium. Het besluit wordt alsnog op gevoel genomen. Het gevolg: een compromis waar niemand echt achter staat. Niet omdat jullie als team geen goede ideeën hebben, maar omdat er geen gedeeld kader is om die ideeën tegen af te zetten. Een kijkwijzer kan hierbij helpen.

Begin niet bij de zichtzending, maar bij een gedeeld kader 

De verleiding is groot om meteen zichtzendingen en proefperiodes aan te gaan vragen bij verschillende uitgevers. Effectiever is het om eerst je huidige methode te evalueren. Zo'n nulmeting laat direct zien wat je al hebt én waar een nieuwe methode werkelijk verschil kan maken.

Bepaal daarnaast vooraf welke onderdelen voor jouw school het zwaarst wegen. Door aan die punten een hogere weging toe te kennen, bijvoorbeeld een factor 2 of 3, gaat de discussie straks over inhoud in plaats van over toevallige voorkeuren. Onze kijkwijzer voor methode-evaluatie helpt hierbij. Die brengt overkoepelende eisen, de aansluiting bij je school, het lesaanbod, de organisatie en de kosten samen in één overzicht. Zo hoef je niet vijf losse gesprekken te voeren, maar krijg je direct één samenhangend beeld.

Hoe voorkom je dat de keuze op aannames berust in plaats van op onderwijskwaliteit?

Een methode kan er op het eerste gezicht goed uitzien zonder dat die inhoudelijk ook sterk is. Vormgeving, gewoonte of het feit dat een collega al eerder met de methode werkte, zijn geen onderbouwing voor een keuze die jarenlang invloed heeft op je onderwijs.

Een kijkwijzer dwingt je om expliciet te kijken naar zaken die er echt toe doen:

• Dekt de methode de kerndoelen?
• Is er een logische leerlijn van groep 1 tot en met 8?
• Is de didactiek evidence-based?
• Biedt de methode voldoende ruimte om te differentiëren in tempo en niveau?
• Is de methode geschikt voor leerlingen met meertaligheid, taalachterstand, dyslexie of dyscalculie?
• Sluit de methode aan bij toetsen als Cito of IEP?

Laat de kijkwijzer bovendien door verschillende leerkrachten invullen of per bouw. Vervolgens bereken je het gemiddelde. Zo kom je tot een objectief beeld.

Hoe voorkom je dat de evaluatie blijft hangen in losse standpunten?

Zonder duidelijke regie duurt een methode-evaluatie al snel langer dan nodig. Er is geen vastgesteld moment waarop een besluit moet vallen, en gesprekken over budget of planning schuiven mee met elke nieuwe vergadering.

Leg daarom vooraf een tijdspad vast. Laat bijvoorbeeld budget wel meewegen, maar niet zwaarder dan de vraag of een methode aansluit bij de kerndoelen of bij de visie van je school. De nieuwe kerndoelen voor het primair onderwijs zijn een natuurlijk ijkpunt voor die tijdlijn. Scholen mogen ze gefaseerd invoeren, maar uiterlijk augustus 2031 moet elke school het onderwijs erop baseren. Dat is geen reden voor haast, maar wel een concreet moment om je evaluatie aan op te hangen.

Hoe voorkom je dat de praktijkervaring ondergesneeuwd raakt?

Op papier kan een methode er uitstekend uitzien, terwijl die in de klas toch niet werkt. Daarom hoort de praktijkervaring van de leerkracht een volwaardig onderdeel van de evaluatie te zijn.
Neem daarom ook mee hoeveel voorbereidingstijd een methode kost en of het materiaal intuïtief werkt. Bekijk daarnaast zeker of het bijdraagt aan plezier in het lesgeven. Vraag gericht naar de ervaring van de leerlingen zelf. Een methode kan aan alle criteria voldoen en toch niet aansluiten bij wat er in de klas nodig is. Wat je bij je leerlingen ziet gebeuren, blijft uiteindelijk het zwaarst wegen.

Van losse voorkeuren naar één afgewogen besluit

Binnen een team bestaan altijd verschillende meningen, voorkeuren en ervaringen. Dat is geen probleem dat opgelost moet worden. Het is op zichzelf namelijk waardevolle informatie die de evaluatie juist scherper maakt. Een compromis is niet erg, een team hoeft het immers nooit over alles volledig eens te zijn. Problematisch wordt het pas wanneer een compromis vooral het resultaat is van onderhandelen en moe worden van de discussie, in plaats van het afwegen van criteria. Het doel is een besluit waarin objectieve criteria de doorslag geven en dat breed gedragen wordt door het team.

Hulp bij het proces

Onderwijsadviesbureaus kunnen je ondersteunen bij precies dit soort vraagstukken: van het scherpstellen van de criteria tot het begeleiden van het hele team door het proces. Zij kijken van buitenaf onbevooroordeeld mee naar wat het beste past bij jouw leerlingen en leerkrachten. Wil je daarbij hulp? We werken samen met een landelijk netwerk van onafhankelijke onderwijsadviesbureaus, zodat we je altijd kunnen doorverwijzen naar een geschikte adviseur bij jou in de buurt.